Hoe ver moet een uitbouw van de straat af blijven?

Een uitbouw zonder vergunning ligt op meer dan 1 m van openbaar gebied. Denk aan de straat, de stoep, een plein, een park of openbaar water. De wet noemt dat openbaar toegankelijk gebied.¹

De afstand is precies: 1 m is niet genoeg, het moet méér zijn. In de meeste achtertuinen speelt de regel niet, want daar ligt geen straat. Hij telt vooral bij hoekwoningen, zijtuinen en huizen met een straat of water achter het erf.

Wat telt als openbaar gebied?

De wet somt het op: wegen, pleinen, parken, plantsoenen, openbaar vaarwater en ander gebied dat voor iedereen toegankelijk is. Met 'wegen' bedoelt de wet alle wegen en paden die openstaan voor het openbaar verkeer, met de bijbehorende bermen en zijkanten. De stoep en de berm horen dus bij de straat.²

• De straat, de stoep en de berm, ook in een woonerf.
• Openbare parkeervakken langs of naast je erf.
• Een plein of een voetgangersgebied.
• Een park of plantsoen waar iedereen in mag.
• Openbaar vaarwater: een gracht, vaart of plas waar iedereen mag varen.

Wat telt niet mee?

Eén uitzondering staat letterlijk in de wet: wegen die alleen bedoeld zijn om percelen te ontsluiten voor langzaam verkeer. Dat is het achterpad of de brandgang achter een rij huizen: een pad dat alleen naar de tuinen en schuren leidt. Zo'n pad telt niet als openbaar gebied, ook als er geen hek voor staat.²

Ook niet openbaar: de tuin van de buren, een binnenterrein dat alleen voor bewoners is, en een sloot waar niemand mag varen. Of water openbaar vaarwater is, zie je niet aan het uiterlijk. Vraag het de gemeente of het waterschap.

Een pad dat óók een doorgaande route is, bijvoorbeeld een wandelpad tussen twee straten, valt waarschijnlijk niet onder de uitzondering. Zo'n pad dient niet alleen om de percelen te bereiken, en telt dus wél mee.

Water en groen

Ligt je tuin aan het water, dan telt dat water alleen mee als het openbaar vaarwater is. Een gracht of vaart waar boten varen is dat vaak; een sloot tussen weilanden vaak niet. Bij water gelden bovendien de regels van het waterschap. Lees Bouwen bij water of een dijk.

Groen tussen jouw erf en de straat, zoals een plantsoen of de berm, is openbaar gebied. Meet dan tot de rand van dat groen, niet tot de rijbaan. Bij een hoekwoning ligt zulk groen vaak langs de zijtuin; lees Hoekwoning: welke kant is de voorkant?.

Hoe Uitbouwcheck de afstand meet

Uitbouwcheck haalt straten, stoepen, parkeervakken, paden en water uit de grootschalige basiskaart van de overheid. Daarin staat elk stuk verharding met zijn soort: rijbaan, voetpad, fietspad, parkeervlak, waterloop. Van de rand van je tekening tot de rand van elk stuk meten we de kortste afstand, tot op centimeters.³

• Rijbaan, woonerf, voetgangersgebied of parkeervak binnen 1 m: dat is zeker openbaar. De regel geeft Voldoet niet.
• Voetpad, fietspad of water binnen 1 m: dat kán een achterpad of een sloot zonder vaarrecht zijn. De kaart zegt niet of het openbaar is. De regel geeft Let op en vraagt jou het na te gaan.
• Niets binnen 1 m: Voldoet, met de gemeten afstand tot het dichtstbijzijnde stuk.

Wat de kaart niet ziet: een park of plantsoen staat erin als groen, zonder of het openbaar is. Ligt zo'n strook direct naast je erf, houd daar dan zelf rekening mee. Ook wie een pad bezit of wie erover mag, staat niet op de kaart.

Zelf controleren

• Loop langs de rand van je erf. Grenst die aan een straat, stoep, berm, plein of parkeervak? Meet dan van de geplande buitenmuur tot die rand. Het moet meer dan 1 m zijn.
• Ligt er een pad achter of naast je tuin? Vraag je af waar het naartoe gaat. Alleen naar tuinen en schuren: het telt niet mee. Ook naar een andere straat: reken het wel mee.
• Ligt er water? Vraag de gemeente of het waterschap of het openbaar vaarwater is.
• Twijfel je? Houd de afstand ook bij een pad of water aan. Dan zit je in elk geval goed. Lees ook waar de achterkant van je erf begint.