Bouwen bij water of een dijk: het waterschap kijkt mee

Een uitbouw aan de achterkant van je huis is meestal een zaak tussen jou en de gemeente. Ligt je tuin aan een sloot, een vaart of een dijk? Dan kijkt er een tweede overheid mee: het waterschap. Het waterschap heeft eigen regels voor bouwen in en bij water. Die regels staan los van de vraag of je van de gemeente een omgevingsvergunning nodig hebt.

Dat betekent niet dat bouwen bij water niet kan. Het betekent wel dat je het even moet navragen. In dit artikel lees je waarom het waterschap meekijkt, hoe de zones rond water en dijken werken en wat Uitbouwcheck hierover meldt.

Waarom het waterschap meekijkt

Waterschappen zorgen voor droge voeten en schoon water. Nederland heeft er 21.³ Elk waterschap beheert de dijken, sloten en vaarten in zijn gebied. Een gebouw vlak naast een dijk kan die dijk verzwakken. Een fundering langs een sloot kan de oever laten inzakken of het onderhoud belemmeren. Daarom wil het waterschap weten wat je bouwt.

De wet regelt dat zo. Voor werk in of bij een dijk of watergang van het waterschap kan een vergunning van het waterschap nodig zijn, naast de vergunning van de gemeente.² Welke werkzaamheden dat precies zijn, staat in de eigen regels van jouw waterschap: de waterschapsverordening.¹ Tot voor kort heette dat document de keur. Elk waterschap heeft zijn eigen verordening, dus de regels verschillen per gebied.

Sloot, vaart of dijk: waar gaat het om?

Het waterschap kijkt niet alleen naar het water zelf. Rond een dijk of een watergang ligt meestal een strook waarin regels gelden. Waterschappen tekenen die stroken op een kaart: de legger.¹ Op die kaart zie je het werk zelf (de dijk of de sloot), een beschermingszone ernaast en soms een reservering voor toekomstige versterking van de dijk.

• Sloot of vaart: langs het water ligt vaak een onderhoudsstrook. Bouwen daarin kan het schonen van de sloot belemmeren.
• Dijk of kade: bouwen op of naast een dijk raakt de stabiliteit. Hier zijn de regels het strengst.
• Een laag dijkje in je tuin: ook een onopvallende kade kan een officiële waterkering zijn. Dat zie je alleen op de legger.

Hoe breed die zones zijn, verschilt per waterschap en per water. Een rivierdijk heeft een bredere zone dan een poldersloot. Reken daarom niet met een vaste afstand uit een artikel of van een buurman. Kijk op de legger van jouw waterschap.

Wat Uitbouwcheck signaleert

Uitbouwcheck gebruikt de landelijke waterkaart van de waterschappen. Daarop staan watergangen en waterkeringen als lijnen.³ Ligt zo'n lijn binnen 5 m van je kavel? Dan krijg je bij de voorwaarde “Water of dijk vlakbij” de melding Let op. Die 5 m is onze eigen signaleringsgrens. Het is geen wettelijke afstand en zegt niets over de breedte van de beschermingszone bij jou.

Deze voorwaarde is adviserend. Ze verandert je uitkomst niet: ook met deze melding kan je check eindigen op “Waarschijnlijk geen vergunning nodig”. De melding betekent alleen: vraag het na bij het waterschap. Ligt er geen water of dijk binnen 5 m, dan meldt Uitbouwcheck dat ook. Maar de beschermingszones zelf kennen we niet. Een brede zone kan verder reiken dan onze 5 m.

Water telt in Uitbouwcheck ook mee bij een andere voorwaarde. Een uitbouw moet meer dan 1 m van openbaar gebied blijven. Bij een sloot of vaart weten we niet of dat water openbaar is; ook dan zeggen we “Let op”. Lees meer in afstand tot de straat en openbaar gebied.

Zelf controleren

1. 1

   Zoek je waterschap

   Op waterschappen.nl vul je je postcode en huisnummer in. Je ziet dan welk van de 21 waterschappen jouw gebied beheert.³

2. 2

   Bekijk de legger

   Elk waterschap zet zijn legger online. Zoek je adres op en kijk of je tuin in een zone rond een dijk of watergang ligt.

3. 3

   Kijk op Regels op de kaart

   In het omgevingsloket staan de regels van alle overheden op één kaart, ook die van het waterschap.⁴

4. 4

   Doe de vergunningcheck

   De vergunningcheck van het Omgevingsloket stelt de vragen van gemeente, waterschap, provincie en Rijk in één keer.⁵ Twijfel je? Bel het waterschap. Ze helpen je graag vooraf.

Wat betekent dit voor jou?

Woon je aan het water, plan dan één extra stap in: het waterschap. Vaak is een melding of een korte check genoeg. Soms is een waterschapsvergunning nodig. Dat kost tijd, dus begin er vroeg mee. Hoe je een vergunning bij de gemeente aanvraagt, lees je in vergunning aanvragen via het Omgevingsloket. Welke waterkaart we gebruiken, staat in welke gegevens Uitbouwcheck gebruikt.